Hring Dildel Ram

Hring Dildel Ram
2007 Sipuazi lei ah Nobel laksawng a hmutu Prof. Eric. S. Maskin (Harvard University i Eco a chimtu professor pa) nih a chimmi bia..
Vawlei cung ah Inequality timi (i tluk lo nak, i ruan lo nak) a sang tuk cang a ti. Kan Chinram caah a biapi tuk i ruah caan a cu cang.
Kawlram pengthen vialte ah Chin ram hi a si a fak bik, cu ve bantuk in ASEAN ram 10 ah Myanmar hi a si a fak bik, GDP per capita timi minung pakhat i kumkhat hlawh hi Singapore ah $65,000 deng asilio ah Kawlram cu $1,423 lawng a si i a let 45 in an kan thlau (IMF 2021 data). Cu lio ah Yangon pengthen ah 1,423 asilio ah Chin ram i GDP per capita $ 300 hrawng lawng a si lai dah. A let tampi in an kan thlau rih.
Nihin kan dirhmun ah ramkhel le dohthlenak revolution hi a biapi bik a si ko nain zei he dah aa lawh ti ahcun…
“Atu hi tupi thuk chung ah kan tlawn lio a si i cu tupi chung i sahrang le a kan sehtu tihnungmi vialte cu kan kah dih lai i tupi kan lonh tik ah ramcar, khuaruam, hmunking pi ah kan chuak lai.” Cucaah atute in ruah cia ding in Tupi Thuk kan loh tik ah ramhring hringdildel cawhnuk le khuaihliti a luannak hmun ah chuak khawh ding in atu tein timh cia le tuan cia kan hau. Dohthlennak a tuahmi nih an tuah ve ko lai i Innhngak zong nih ramhring ramnuam phak khawh ding in tuan caan a cu cang. Cucu atute in kan thawk lo ahcun tuhnu kum 10, 20, 30 ah kan si fah hi a zual chin kho.
Hi inequality timi i ruan lo nak hi aruang a tampi nain a bik in Production timi thilser le thilchuah a ngei lomi pengthen hi a zual bik i hnu ah an tang chin lengmang, mi dawi khawh ding ah a fawi ti lo, cucaah kan Chinram caah cun vawlei fing le tlang tha tiva le vawlei ro Pathian nih a kan pekmi hi kan ram ah Agriculture timi cintlaknak, lo tuahnak le zuatkhalnak hi thawk in kan ram ah lochuak thil in food - eidin ser khawhnak hi atu te in kan tuah a hau. Kan ram ah lothil chuak le thilsernak a um lo i rian a um lo ahcun kan mino hna zong hmundang ah an pem kho dih. Production le rian a um lo le brain drain in mino hna hmundang ah an pem dih ahcun kan ram hmailei hi tih a nunnak.
Cintlaknak in rian tampi kan ser khawh lai, low-skill worker caah cinnak le lo tuahnak lei siseh, factory sehzung ser i value added thil eikhawh le zuar khawh a si tiang in Eidin le thil dang kha kan ser kan chuah ahcun Seh le computer hna le kampani zohkhenhnak rian hna an thiam lai i high-skill workers zong, SME le nu zong tampi telh in hi sifahnak hi le miphun dang he kan ram i ruan khawhnak ding ah Chinmi hruaitu upa hna nihin ah khua kan ruah cang a hau.
Chinmi cu Pathian nih thlua a kan chuah i fimnak a ngeimi kan tampi cun vawlei cung ramkip ah kan um tik ah kan network hmanh hi a tha tuk i hi bantuk hi caantha lak in i funtom i khuate kip le khua kip ah bu tete ser cio in mah le khua caah a thami cintlak le zuatkhalnak kha atute in a lam kawl i thawk cio ding a si. Ramchung ramleng bu tamp i kan ngei hna. Cu bu nih cun khua i bu tete kha microfinance phun i mah le ngeimi budget cio kha cawih le hrambunh piak cio ahcun khuakip hmunkip ah rian le hlawh hmuhnak, thangchonak le minung kan lungtlinnak le ngandamnak (wellbeing) hi a thatter lai i miphun dang phak lawng siloin lonh khawh an si lai i tupi thuk chuah in hringdidel ram kha atu tein Imagine- chungmang manh i rian ah langhter - action lak a hau cang. Ramchung chuak zei huaha hmanh kan ngeih lo ahcun kan i dangnak le kan sifahnak hi kumhrabu pinlei tiang kan tuar lai i hnu ah kan tang peng lai.
Chinmi cu khau kip hmun kip ah bu kan ngei cio i bu nih ngeihmi budget hi biaknak caah, dohthlennak caah, ram thangchonak caah le zatlang nun, sifak le fimcawnnak caah ti in budget hi then cio in Tupi mui lonh i kan phak ding Hringdildel ram, Bawipa kamhmi Canaan ram kha cuanh cio hna usih tiah sawm kan duh hna.

Comments

Popular posts from this blog

Stock Na Cawk tik ah Zoh hmasa ding pawl pa2nak

Bitcoin kong hmuhning le Nihin US Stock A Kalning

Nihin US stock dirhmun 23 September 2021